BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Allah’ın
adıyla Rahman Rahim.
Yüce Rabb'imizin salat vakitlerini bize bildirdiği ayetleri
Yüce Rabb'imizin izni ile incelemeye çalışalım.
2/238
Koruyun/muhafaza edin salâtları23; ve vusta/orta/en iyi salâtı24; ve
dikelin/ayağa kalkın Allah için; kanaat edenler (olarak).
Salatlar burada çoğul gelmiştir. Arapçada çoğul gelen
kelime ifade ettiği şey için en az 3 tür. Üç veya üçten fazla olmalıdır. Zaten
Kur’an’da emredilen salat da üçtür. Sabah salatı, akşam salatı ve toplantı
salatı olmak üzere Şerefli Kuranımızda geçmektedir. Yüce Rabb’imiz bu üç salatı
ayağa kaldırmamızı, muhafaza etmemizi, korumamızı, toplamda oluşturup ayağa
dikmemizi ve devam etmemizi öneriyor.. Burada da vav bağlacı aynı 11/114
ayetindeki gibi ayrı bir şeyi ifade etmez, vurgulama içindir. Orta, en iyi
salatı da koruyun diyor. Arapçada orta, en iyi manasında kullanılır.
Mesela onlarda söylenen ve bizde söylenen, onlarda
anlaşılan ve bizde anlaşılan bir cümleye örnek verelim. Masanın ortasına oturdu. Dendiğinde bizde, Araplarda anlaşılan
Masanın en iyi yerine oturdu, olacaktır. Fakat bizde bu manada anlaşılmaz. Burada
orta salat diye çevirmek çok doğru olmayacaktır. En iyi salat dememiz Araplara
kullanılan manaya göre çok daha doğru olacaktır. Onların anlayacağı dilde
inmiştir biricik Kuranımız.
Sonia Cihangir açıklamasından ;
Başka bir bakış açısıyla da bakalım. Burada ihfazu (hafizu yerine) kullanılmış olsaydı koruyun olacaktı. Fakat burada hafizu kelimesi kullanılmıştır. Ortada karşılıklı salavatlarınızı koruyun diyor. Yukarıda da belirttiğim gibi salavat salatın çoğuludur. Araplarda kelime Türkçedeki gibi ler/lar eki almaz çoğul olması için. Bir çoğunluk vardır birde çoğunluğun çoğunluğu. Buradan baktığımızda da Ortada Karşılıklı olarak toplumda salatın tüm çeşitlerini koruyun anlaşılmaktadır. Orta (en iyi) salat derken de salat tekil geliyor. Orta (en iyi) salatlar demiyor. Yani orta (en iyi) salat bir tane. Buda az önce bahsettiğim gibi orta (en iyi) salat olan toplantı salatıdır. Çünkü toplumun büyük bir kesimi katılım sağlar. Salatları koruyun diyen ayette ayrıca en iyi salatı koruyun diye vurgu olması ayrıca önem taşıdığının göstergesidir.SALAT ÇALIŞMASI / 00/14 SALAT(NAMAZ) - GİRİŞ
Peki toplantı salatı büyük katılım olacağından en iyi
(orta) salat olduğunu söyledik de bunu kendi düşüncemizden mi söyledik. Allah
korusun. Onu da bize bilmediklerimizi öğreten Yüce Rabbimiz öğretmiştir.
62/9 Ey iman47 etmiş kimseler; nida
edildiğiniz/çağrıldığınız zaman salât108 için toplanma/cuma günü; öyle ki
yürüyün/hareketlenin Allah'ı zikrine78 doğru; ve bırakın alışverişi; işte bunlarsınız;
hayırlıdır sizlere; eğer olduysanız bilenler.
*Haftada bir kez toplantı günü gündüz
vakitlerinde yapılan salat. Toplantı salatı.
Haftalık salat en iyi, en hayırlı salat olduğunu öğretir
Rabb'imiz.
*
2/239
Öyle ki eğer korktunuzsa; öyle ki yürüyenler ya da binenler (olarak); öyle ki
ne zaman emin/güvende oldunuz; öyle ki anın/zikredin* Allah'ı;
öğrettiği/bildirdiği gibi** sizlere; asla bilir olmadığınızı.
*Korku durumu varsa emin/güvende oluncaya kadar salâtlarda
öğrenilen Kur'an'ın hatırlanması/zikredilmesi ertelenebilir. 238 ayetinde
işaret edilen salâtlar asla durdurulamaz. Ancak savaş durumunda kısaltılabilir
(4:101-102). Salâtlarda yani vakitli Kur'an derslerinde öğrenilen
Kur'an salât sonrası hatırlanacaktır. Yürürken de, binekler
üzerindeyken de. Her durumda. Ancak korku varsa Kur'an'ın hatırlanması
emin/güvende oluncaya kadar ertelenebilir.
**Yüce Allah insana Kur'an'ı öğrettiğini, bildirdiğini 55:2
ayetinde açık ve net olarak bildirmiştir. Salâtta öğrettiği Kur'an'daki
gibi.
*
3/113
Aynı değillerdir kitap ehlinden135 bir ümmet/topluluk; dikelen/ayakta
duran; okurlar ayetlerini Allah'ın gece171 zamanları; ve onlar
secde12 ederler.
Kitap ehli yani Hristiyan ve Yahudilerdir. Bunların
arasında bazıları aynı değilmiş. Doğru olanı yapıyorlarmış. Gece vakitlerinde
Allah’ın ayetlerini okurlarmış(Tevrat veya İncil’den). Nedir bu gece vakitleri.
11/14 de bahsedilen gündüzün 2 tarafıdır. Yani salatı ikame etmemiz gereken 2
vakittir.
*
4/101 Ve
darp ettiğiniz/vurduğunuz zaman (ayakları) yerde/yeryüzünde; öyle ki yoktur
sizlere bir günah ki kısarsınız salâttan5; eğer korkarsanız/tedirgin olursanız
ki işkence ederler kâfirlik25 etmiş kimseler; doğrusu kâfirler25 oldular
sizlere apaçık bir düşman.
Bu ayette salatı kısaltabileceğimizi Yüce Rabbimiz bize
bildirir. Bunlarda savaş sırasında oluşabilecek olaydır zaten. Yoksa insan
neden güvende olmaz. Savaş haricide olağan dışı bir güvensizlik durumu oluşursa
gene bu ayet üzerine hareket edilebilir.
Salat ancak tehdit altında kısaltılabilir. Savaşta ölüm,
esir düşme gibi durumlarda. Başka bir durumda salatın süresi kısaltılamaz.
Seferi olunca salat kısabilir diye bir şey yoktur. Ayrıca salatın kazasıda
yoktur.
Kur'an’da kazası olan tek ibadet oruç/siyam/savm dır.
Aslında kaza kavramını da ele aldığımız da anladığımız
anlamıyla kaza Kur’an’da geçmez.
Şöyle ki ;kaza deyince yapamadığımız bir ibadeti başka
zaman yaparak onu yapmış olarak biliriz. Aslında Kur’an’da tam böyle değildir. Kaf-Dad-Ye kökünden
gelen kelime başladığın bir işi bitirme manasındadır. Yani anladığım kadarıyla
bir ibadeti kaza yapmak için ona başlamak gerekir. Ondan dolayı sadece orucun
kazası vardır. Oruç 30 gündür, günleri tamamlamamız istenir bizden. Bu manada
oruç kaza edilebilir. Oruç tabii ki daha kapsamlıdır Yüce Rabb’im izin verirse
inceleyeceğiz.
En doğrusunu Yüce Allah bilir.
*
4/102 Ve
olduğun zaman sen onların içinde; öyle ki doğrult/dikleştir/ayağa kaldır onlara
salâtı5; öyle ki doğrulsun/dikelsin/ayağa kalksın bir tayfa/bir bölük onlardan seninle
birlikte; ve tutsunlar/alsınlar silahlarını; öyle ki secde12 ettikleri
zaman; öyle ki olsunlar onlar sizlerin arkasından/ötesinden; gelsin diğer bir tayfa/bir
bölük; asla salla13 etmeyen; öyle ki salla13 etsinler seninle
birlikte; ve tutsunlar/alsınlar savunma tedbirlerini ve silahlarını; isterler
kâfirlik25 etmiş kimseler keşke gaflet/aymazlık içinde olsanız
silahlarınızdan ve metalarınızdan/eşyalarınızdan; öyle ki meyletseler üzerinize
tek bir meyille; ve yoktur bir günah sizlere; eğer oldu sizlerle bir eziyet
yağmurdan ya da oldunuz marazlılar/hastalar ki bırakın/koyun silahlarınızı; ve
tutun/alın savunma tedbirlerinizi; doğrusu Allah hazırladı kâfirler25 için
utanç verici bir azap.
Salatın nasıl kısaltılacağını da hemen salatı kısaltmaya
izin veren ayetin arkasından Yüce Rabbimiz bizlere öğretir.
Secde/kıyam/salat/salli/salla çalışmalarında detaylı bilgi vardır.
*
11/114 Ve
dik/ayağa kaldır salâtı5 iki tarafında gündüzün170; ve yakınlarında
gecenin171; doğrusu güzellikler giderir rezillikleri/iğrençlikleri; işte bu bir
zikirdir/hatırlatmadır hatırlayanlara.
Bura da salatın hangi vakitlerde olduğu açıkça
belirtilmektedir. Gündüzün iki tarafında. Burada vav bağlacı yanlış çevrilmekte
gündüzün iki tarafında ve gecenin yakınlarında 3 vakit olarak yanlış
anlaşılmaktadır. Arapça gramerde vav bağlacı, başka bir vakti değil ve o vaktin
ne zaman olduğu manasındadır. O zamanın vaktini yani hangi aralıkta olduğunu
bildirir. zaten 24/58 de de salatın günde 2 vakit olduğu anlaşılır. Akşam
salatının gecenin yakınlarında olduğu vurgulanmıştır, gece salatından sonra bir
salat daha var manasında değildir.
Ayrıca gündüzün iki tarafı demek Arapçada işaret etiği şeyi
içermez. Mesela masanın tarafı demek masanın üstü değil her iki yanıdır. Yani gündüzün iki tarafı dendiğinde gündüzü
içermez. İşaret edilen geceden yerler olmalı. Bu çalışmamızdan gece, gündüz ve
bunların kısımlarına bakabilirsiniz.
Bu vurgulama yani yakınlarında gecenin aynı zamanda salatın
ne kadar süre yapılacağı bilgisini de bize verir. Gecenin yakını ne olur, gece
neye yakın olur düşünelim. Gece gündüzden başka bir şeye yakın yada uzak olamaz.
Yani bu ayette anlatılan akşam salatı güneşin batmasından gece karanlığına
kadar olmalı, sabah salatı da şafak vaktinden güneş doğumuna kadar olmalı. Bu
üç beş dakikalık yat kalk egzersizi değil yaklaşık 45/50 dakika veya 1 saat
gibi bir süreye denk gelmektedir, güneşe göre yani mevsime göre değişiklik
gösterebilir
*
17/78
Dik/ayağa kaldır salâtı5; Güneş’in batmasından gecenin171 karanlığına; ve
fecrin55 toplanması (da); doğrusu fecrin55 toplanması oldu bir
tanık/şahit olunan.
Dik ayağa kaldır salatı güneşin batmasından gecenin
karanlığına (işa). Ve fecrin (fecr) toplanması da (şafak/seher vakti, tan
yeri). O şahitlidir yani görünür. Tam karanlıktan
ilk aydınlatma geliyor ve yavaş yavaş aydınlanıyor. Güneş batar (kendisi
görünmez) salatul işa başlar gece karanlığına kadar (gasakıl leyli-tam gece
karanlığı) , şafak çizgisi belli olur salatul fecr başlar güneş doğana (güneşin
kendisi görünene kadar) kadar.
11/114 ayetindeki vakitlerin detaylandırılmış halini burada
görüyoruz. Salat süresi net şekilde belirtilmiş.
*
24/58 Ey
iman47 etmiş kimseler! İzin istesin sizlerden kimseler; malik oldu sağ
elleriniz77; ve kimseler; asla ulaşmayanlar erginliğe sizlerden; üç vakitlerde;
fecir55 salâtı5 öncesinde; ve öğlende elbiselerinizi bir kenara
bıraktığınız zaman; ve sonrasında akşam56 salâtı5; üçtür avret/edep (zamanı)
sizlere; yoktur sizlere; ve yoktur onlara bir günah bunlardan sonra; bir
kısmınızın bir kısım üzerine dolaşmaları; işte böyledir; beyan226 eder Allah
sizlere ayetleri; ve Allah Alîm'dir8; Hakîm'dir9.
Yüce Rabb’imiz salat vakitlerinin isimlerini veriyor, ayet
salat vakitlerinin isimleriyle geliyor.
Bazı kimselerin (iş ahdi yapılanlar, bir anlaşma ile kısmi olarak
kontrolümüze girenler/erkek veya kadın) yanınıza gelirken izin istesin diyor.
Ayeti açıklamadım önemli olan burada namaz vakitlerini incelediğimizden onun üstünde
durdum.
salatil fec : sabah salatı
salatil ışa : akşam salatı
İbrahim Esinler'in Allah'ın izniyle çok isabetli tespiti ;
Aşağıdaki ayetler dikkatli olarak
okunduğunda Yüce Allah’ın gündüzü Allah’ın lütfundan rızık
arama, çalışma, ev geçindirmek için mücadele, iş-güç gibi
aktiviteler ile eşleştirdiği; geceyi de dinlenme-uyuma, aile
fertleri ile vakit geçirerek dinginlik kazanma gibi aktiviteler
ile eşleştirdiği ortadadır.
Gündüz= Allah’ın lütfundan rızık arama, çalışma, ev
geçindirmek için mücadele, iş-güç gibi aktiviteler için vakitler
Gece= Dinlenme-uyuma, aile fertleri ile vakit
geçirerek dinginlik kazanma gibi aktiviteler için vakitler
Sabah namazı çalışma döngüsü başlamadan, dinlenme
döngüsünün sonunda kılınır, akşam namazı ise çalışma
döngüsünün bitiminde, dinlenme döngüsünün başında kılınır. yani
bir yatsı namazı gibi işa salatından sonra bir salat olmaması gerektiğine
işaretdir.
10/67 O
(Allah); ki yaptı sizlere geceyi171 sükûnet bulmanız için onda (gecede);
ve görüş sağlayan gündüzü170; doğrusu bundadır mutlak ayetler; bir kavim/toplum
için; işitirler.
25/47
Sizin için geceyi örtü, uykuyu dinlenme ve gündüzü çalışma zamanı kıldık.
27/86
Görmezler mi? Ki biz yaptık geceyi171 sükûnet bulmaları için onda
(gecede); ve görüş sağlayan gündüzü170; doğrusu bundadır mutlak ayetler bir
kavim/toplum için; iman47 ederler.
28/73 Ve
rahmetinden271; yaptı sizlere geceyi171 ve gündüzü170; sükûnet bulmanız
için onda (gecede); ve aramanız için O'nun lütfundan; ve belki onlar şükrederler43
30/23
Yine gece uyumanız, gündüz O'nun fazlından rızık aramanız O'nun
ayetlerindendir. Bunda, anlayan bir halk için ayetler vardır.
40/61
Allah ki yaptı sizlere geceyi171 sükûnet bulmanız için onda (gecede); ve
görüş sağlayan gündüzü170; doğrusu Allah mutlak sahibidir bir lütuf insanlara
karşı; fakat insanların çoğu şükretmezler43.
Bu örnekler çoğaltılabilir
Kavramları ve vakitleri iyi anlamak dolayısıyla Yüce
Rabbimizin mesajını iyi anlamak adına Yüce Rabbimizin bize gece, gündüz ve
bunların kısımlarını nasıl öğrettiğine bir göz atalım.
Gece, gündüz ve bunların kısımları
* bir gün "yevm" diye geçer.
* Kuranda bir gün
gündüz"nehar" ve gece "leyl" olarak ikiye ayrılır.
* Gündüzün ve gecenin farklı kısımlar
farklı kavramlarla işaret edilebilir. * Yüce
Rabbimiz gündüzle geceyi birbirine sarar dolar. Biri birini takip eder,
geçemez. Arada vakit yoktur. Biri bitince diğeri başlar, yalnız gündüz ve
gecenin kısımları vardır.
* gasakıl leyli - tam gece karanlığı
demektir
* güneşin batmasıyla (güneşin kendisinin
batması yani ufukta görünmez olması-bu gerçekleştiğinde hava aydınlıktır)
gündüz biter gece başlar ve güneşin doğmasıyla (yani güneşin kendisinin göründüğü
an-bir kısmı görünse de aynı şeydir tamamının görünmesi gerekli değildir)
birlikte gece biter gündüz başlar.
Resimlerden de anlaşılacağı gibi gündüzün bir tarafı şafak
çizgisi görünüp güneş görünene kadar, gündüzün 2. tarafı güneş görünmez olup
kaybolduktan sonra gece karanlığına kadardır.
Şu ayrıntıya değinmeden de olmaz. Kur’an yetmez, her şeyi
yazmaz, hadislerden öğreniyoruz diyenlerin şu sorularına da cevap vermeye
çalışalım. Bunları söyleyenlerin uyduruk hadislerinde buna cevap var mı bilemem
belki kendileri de bilmiyorlardır ama kuranın cevabı var.
*Uzaydaki astranot nasıl salat edecek.
*Kutupda 6ay gece 6 ay gündüz nasıl salat edecek. 6 ay
güneş hiç batmıyor yada doğmuyor.
*
42/10 Ve kendisinde
ihtilafa/anlaşmazlığa düştüğünüz bir şeyden; öyle ki hükmü onun Allah’adır;
işte sizlere Allah; Rabbim4!; O'na tevekkül79 ettim
ve O'na sürekli dönerim.
*Anlaşmazlığa düşülen bir şey için çözüm üretmek için önce
kurana bakmamızı söylüyor Rabbimiz.
*Kuranda konu ile ilgili direk hüküm yoksa Yüce Allah onu
affetmiş olduğu için (marufla) evrensel akıl ve mantık ile hüküm verilir.
*Kutuplarda yada uzay istasyonunda yada uzayda astronot
gece ve gündüzün özelliğini kaybetmiş olduğu yerlerde salat veya oruç gibi
gündüze ve geceye bağlanmış ibadetler
Kuranda gece ve gündüzle eşleşmiş olan başka kavramlara
göre yapılması gerekir.
10/67 O
(Allah); ki yaptı sizlere geceyi171 sükûnet bulmanız için onda (gecede);
ve görüş sağlayan gündüzü170; doğrusu bundadır mutlak ayetler; bir kavim/toplum
için; işitirler.
27/86
Görmezler mi? Ki biz yaptık geceyi171 sükûnet bulmaları için onda
(gecede); ve görüş sağlayan gündüzü170; doğrusu bundadır mutlak ayetler bir
kavim/toplum için; iman47 ederler.
28/73 Ve
rahmetinden271; yaptı sizlere geceyi171 ve gündüzü170; sükûnet bulmanız
için onda (gecede); ve aramanız için O'nun lütfundan; ve belki onlar
40/61
Allah ki yaptı sizlere geceyi171 sükûnet bulmanız için onda (gecede); ve
görüş sağlayan gündüzü170; doğrusu Allah mutlak sahibidir bir lütuf insanlara
karşı; fakat insanların çoğu şükretmezler43.
Yukarda örneklediğim ayetler aynı zamanda bu soruların
cevabıdır da. Geceyi ve gündüzü Rabbimiz ne ile eşleştirmiş.
Sabah
salatı = Çalışma döngüsü başlamadan
önce
Akşam
salatı = Çalışma döngüsü bitiminde gerçekleştirilir.
Gündüzün iki yanı emrini buraya eşleştirirsek çalışma
döngüsü = gündüz olacaktır. Salat zamanları da fecr ve işa = çalışma döngüsü
öncesi ve bitimi olacaktır. Evrenin her
yerinde döngü bu şekildedir. Oruç ta bu şekildedir.
Bu konuyu da Yüce Rabbimizin şu ayetiyle bitirmek isterim.
6/114
Öyle ki Allah'tan gayri/başka bir hakem mi ararım?; ve O (Allah) ki indirdi
sizlere mufassal166 edilen kitabı; ve kimseler; verdik onlara kitap;
bilirler ki o (kitap) indirilendir Rabbinden hakla/gerçekle; öyleyse olma kuşkulananlardan.
Allahtan başka hakem mi arayalım, bize indirdiği kitap detaylı
ve ayrıntılı olmasına rağmen başka kaynaklara mı ihtiyaç duyalım. Ki bu kitap
Allah’tandır ve bu kitap bizi hakka, doğruya, gerçeğe iletecektir. Kuşkusu olan
var mı ?????????
GECE VE GÜNDÜZ VAKİTLERİ AYRINTILI
AYETLERDE GEÇEN NUMARALARIN AÇIKLAMALARIDIR
4Efendi, komuta eden.
5Müminlerin belirli vakitlerde (sabah ve akşam)
akılla/fikirle Kur’an okuması, Kur’an dersi yaparak Kur’an’ın peşinden koşması.
Akşam salâtı (Güneş’in batmasıyla başlar ve havanın tam kararmasıyla biter) ve
sabah salâtı (havanın halen tam karanlık olduğu son anlarda başlar ve Güneş’in
doğuşuyla biter).
8Bilen.
9Bilge/bilgelikle hükmeden.
23Müminlerin her gün belirli vakitlerde (sabah ve akşam)
yaptığı iki salât ve her hafta toplantı gününde yaptıkları salât. Salâtlar
olarak çoğul.
24Müminlerin kendi belirledikleri bir toplantı gününde
(gündüz vakitlerinde) düzenli olarak her hafta yaptıkları salât.
25Örten, gizleyen, kapatan. Bir çiftçi tohumu toprağa gömüp
üzerini kapatırsa tohuma kafirlik etmiş olur. Ayette kullanım yerine göre anlam
alır. Kur'an'da genel olarak gerçeği/hakkı örtüp gizlemek olarak kullanılır. Kur'an'ın ayetlerinin gerçek anlamını
örten/kapatan/etkisizleştirenler de kâfirdirler.
43Teşekkür etmek.
Minnettar olmak. Şükran (iyilik bilmek; gönül borcu) sahibi olmak.
47Akılcı delillerle/kanıtlarla emin olma
55Şafak/tanyeri/seher.
56Güneş'in batmasıyla başlar. Gecenin tam kararmasıyla
biter.
77Sözle/antlaşmayla bir başkasının kısmî kontrolüne giren
kadın ve erkek. Örnek; evde ya da iş yerinde çalışmak için iş ahdi
yapmış olan çalışanlar
79Vekil olarak yetkilendirmek, atamak, vazifelendirmek.
166Detaylı, tafsilatlı, ayrıntılı, analitik.
170Kur'an göre bir gün gündüz ve gece olarak ikiye ayrılır.
Güneş'in kendisinin ufuktan ilk görünmesiyle gündüz başlar ve Güneş'in
kendisinin ufuktan tam olarak görünmez olmasına kadar devam eder.
171Kur'an göre bir gün gündüz ve gece olarak ikiye ayrılır.
Güneş'in kendisinin ufuktan tam olarak görünmez olmasıyla gece başlar ve Güneş'in
kendisinin ufuktan ilk görünmesiyle sona erer.
226Deklere etmek, bildirmek, belli etmek, ifade etmek.
271Anne rahminin bebeğini sararak onun her türlü ihtiyacını
gidermesi, her türlü korumayı sağlaması rahmetin en üst seviye tecelli
etmesidir. Yüce Allah evreni bir anne rahmi gibi sarmıştır, kuşatmıştır.
EN DOĞRUSUNU YÜCE ALLAH
BİLİR.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder